Kathedraal van Sint-Laurentius in Trogir

De kathedraal van Trogir is een van de belangrijkste monumenten van Trogir en staat op de UNESCO-lijst van beschermd werelderfgoed. In dit gebouw zijn stijlen te zien van romaans tot barok, en het herbergt ook waardevolle kunstwerken. Natuurlijk bedoelen we de kathedraal van Sint-Laurentius. De bouw van de kathedraal begon al in 1213, op de fundamenten van een vroegchristelijke kathedraal die in 1123 door de Saracenen werd verwoest. Net als haar voorganger is ook deze kathedraal gewijd aan Sint-Laurentius, maar ze staat ook bekend als de kathedraal van Sint-Jan (de beschermheilige van de stad, die in 1111 overleed), een bisschop die bekend was om zijn onberispelijke leven en zijn verzet tegen de Hongaarse koning Koloman, die Dalmatië en heel Kroatië had bezet.

De kathedraal van Sint-Laurentius werd grotendeels gebouwd in de romaanse stijl (door de meesters Stjepan en Matej) tot 1251, terwijl het gotische gewelf in de 15e eeuw werd gebouwd.

De bouw werd in 1589 voltooid met de afwerking van de bovenste verdieping van de klokkentoren in maniëristische stijl, het werk van architect Trifun Bokanić (1575–1609), waarvan de bouw bijna twee eeuwen duurde. De eerste verdieping, het werk van Matija Gojković, werd gebouwd in gotische stijl (nadat de Venetianen ze in 1420 hadden verwoest); de tweede draagt de kenmerken van de Venetiaanse bloemgotiek van de 15e eeuw (met ramen die doen denken aan de ramen van de Ca' d'Oro).

In 1460 kreeg Andrija Aleši de opdracht om naast de overwelfde vestibule van de kathedraal van Sint-Laurentius een baptisterium aan te bouwen. Tegelijk met de start van de bouw van het baptisterium werkte Aleši ook aan de herinrichting van de sacristie van de kathedraal. De bouw van het baptisterium duurde tot 1467. In 1468 ondertekenden Andrija Aleši en Nikola Firentinac met het kapittel van Trogir een contract voor de bouw van de kapel van Sint-Jan van Trogir. De derde verdieping van de klokkentoren werd eind 16e eeuw voltooid, en de vierde, piramidevormige bekroning, is versierd met vier maniëristische beelden van de Venetiaanse beeldhouwer Alessandro Vittoria (1525–1608).

De bouw van de kathedraal van Trogir

Door zijn arcadeconstructie is de kathedraal van Trogir archaïsch, aangezien de schepen gescheiden zijn door massieve langwerpige pijlers. Dit is eigenlijk een dikke muur waarin doorgangen met bogen zijn uitgespaard, wat nog een vroegromaanse methode is. Maar de kathedraal van Trogir is tevens de meest monumentale van alle Dalmatische romaanse kathedralen en kerken, omdat ze als enige over alle drie de schepen gewelfd is (het middenschip overigens pas vanaf de 15e eeuw).

De stereometrisch zuivere, gesloten massa van de kerk, met kleine vensteropeningen, wordt verdeeld door pilasters op de zuidelijke zijgevel en door gedraaide halve zuilen op de apsissen, en wordt omgord door een kroonlijst van blinde arcaden.

Op de centrale gevel bevindt zich een kleine ronde opening waarin het gebeeldhouwde wapen van de machtigste dynastie van het Kroatisch-Hongaarse Koninkrijk is aangebracht, het Anjou-huis van koning Lodewijk.

De klokkentoren is een van de interessantste voorbeelden van de groei van een architectonisch monument door de tijd heen in Europa. Vandaag toont hij een doorsnede van alle stijlen die in Dalmatië zijn verschenen, van het romaans tot het maniërisme.

Het portaal van Radovan (waarover we al eerder schreven) is het hoofdportaal van de kathedraal en tevens het belangrijkste middeleeuwse portaal aan de oostelijke Adriatische kust, en in dit deel van Europa. Het portaal is genoemd naar zijn maker, meester Radovan, die het in 1240 beeldhouwde en ondertekende met per Raduanum. De beeldhouwkunst van het portaal is een karakteristiek voorbeeld van gotisch realisme en humanisme, maar met kenmerken van de oudere romaanse stijl.

Het interieur van de kathedraal wordt versierd door een groot altaar in de vorm van een prachtig baldakijn, het werk van meester Mavro uit de 14e eeuw. Op het ciborium staan beelden van Onze-Lieve-Vrouw en de Engel (de Aankondiging). Aan de zijkanten van het altaar, tegen de muur, staan beelden van Sint-Jan van Trogir en Sint-Laurentius in barokke stijl uit de 18e eeuw.

Aan de muur links van het altaar bevindt zich een put met een bekroning (1661). De achthoekige kansel met romaanse kapitelen is het werk van de plaatselijke kunstschool uit de 13e eeuw, terwijl de houten koorbanken het werk zijn van Ivan Budislavić, gebouwd in de 15e eeuw.

Een renaissancemonument in het hart van Trogir

De kapel van Sint-Jan is voor de inwoners van Trogir een van de mooiste renaissancemonumenten van Europa. We vermelden de kapel omdat ze tegen de noordelijke muur van de kathedraal staat, op de plek waar vroeger een huis stond. De muren van de kapel zijn verdeeld in vier zones: een voetstuk in de vorm van een bank, een fries met fakkeldragende putti, een centrale zone met nissen voor beeldhouwwerken en een attiek met ronde vensteropeningen.

In de kathedraal van Trogir bevinden zich verschillende graven van bekende Trogirse families, dus vermelden we onder meer de graven van de families Lučić, Andreis, Kazotić en Bugoforte, evenals dat van vorst Mladen III Šubić van Bribir, en van de humanist Frane Frankvil Andronik. In de sacristie van de kathedraal wordt het grootste deel van de schatkamer bewaard, met diverse historische en artistieke voorwerpen.